Thẩm định giá máy móc vay ngân hàng cần chuẩn bị gì?

Máy móc, thiết bị và dây chuyền sản xuất có thể là tài sản doanh nghiệp cần xác định giá trị khi chuẩn bị hồ sơ vay vốn. Tuy nhiên, giá mua ban đầu hay giá trị còn lại trên sổ sách không mặc nhiên phản ánh giá trị của máy móc tại thời điểm thẩm định.

Khi thẩm định giá máy móc vay ngân hàng, doanh nghiệp cần làm rõ danh mục tài sản, hồ sơ hiện có, đặc điểm kỹ thuật và tình trạng thực tế trước khi triển khai. Việc chuẩn bị đúng từ đầu giúp xác định phạm vi thẩm định phù hợp với mục đích vay vốn.

Trước khi thẩm định, doanh nghiệp cần xác định máy móc nào?

Đây là vấn đề nên được làm rõ trước khi chuẩn bị một bộ hồ sơ lớn.

Đối tượng thẩm định có thể là một máy độc lập, một nhóm thiết bị hoặc toàn bộ dây chuyền sản xuất. Với hệ thống gồm nhiều thiết bị liên kết, cần xác định tài sản được xem xét riêng lẻ hay theo tính đồng bộ của dây chuyền.

Ví dụ, một doanh nghiệp có nhà xưởng cùng hàng trăm máy móc nhưng chỉ dự kiến sử dụng một dây chuyền cụ thể cho hồ sơ vay vốn. Khi đó, không nên mặc định toàn bộ máy móc đang có đều thuộc phạm vi cần thẩm định.

Doanh nghiệp nên lập trước danh mục tài sản dự kiến, gồm các thông tin cơ bản như:

• Tên máy móc, thiết bị;

• Số lượng;

• Hãng sản xuất;

• Model;

• Serial nếu có;

• Năm sản xuất;

• Xuất xứ;

• Công suất;

• Địa điểm lắp đặt;

• Tình trạng sử dụng.

Danh mục càng rõ thì việc đối chiếu hồ sơ và khảo sát thực tế càng thuận lợi, đặc biệt với nhà máy có số lượng máy móc lớn hoặc được đầu tư qua nhiều giai đoạn.

Ngân hàng có nhận mọi máy móc làm tài sản bảo đảm không?

Không nên hiểu rằng máy móc có giá trị thẩm định thì mặc nhiên được ngân hàng chấp nhận làm tài sản bảo đảm.

Việc xem xét tài sản bảo đảm còn phụ thuộc vào hồ sơ tài sản, đặc điểm khoản vay, khả năng quản lý và xử lý tài sản, quy định có liên quan cùng chính sách và quy trình của từng tổ chức tín dụng.

Vì vậy, trước khi thẩm định giá máy móc thiết bị vay ngân hàng, doanh nghiệp nên trao đổi với ngân hàng về yêu cầu đối với tài sản dự kiến sử dụng cho hồ sơ vay.

Việc này giúp doanh nghiệp xác định đúng phạm vi ngay từ đầu, tránh chuẩn bị hoặc thẩm định một danh mục tài sản quá rộng so với nhu cầu thực tế.

Những yếu tố nào cần xem xét khi thẩm định máy móc vay vốn?

1. Hồ sơ và thông tin về tài sản

Đối với mục đích vay vốn, doanh nghiệp nên chuẩn bị các tài liệu hiện có để làm rõ nguồn gốc và đặc điểm của máy móc.

Tùy từng tài sản, hồ sơ có thể liên quan đến hợp đồng mua bán, hóa đơn, chứng từ nhập khẩu, biên bản bàn giao, catalogue, tài liệu kỹ thuật hoặc những giấy tờ khác liên quan đến quá trình hình thành tài sản.

Máy mua mới trong nước, máy nhập khẩu, thiết bị đã qua sử dụng hoặc máy được nhận chuyển nhượng từ doanh nghiệp khác có thể có bộ hồ sơ khác nhau.

Do đó, cần kiểm tra tài liệu thực tế đang có thay vì mặc định mọi máy móc phải có một bộ giấy tờ giống nhau.

2. Đặc điểm kỹ thuật và công suất

Tên gọi của máy chưa đủ để nhận diện đầy đủ tài sản.

Các thông tin như hãng sản xuất, model, xuất xứ, năm sản xuất, công suất, cấu hình, thông số kỹ thuật và công năng giúp xác định cụ thể máy móc cần thẩm định.

Hai thiết bị cùng thực hiện một chức năng nhưng khác công suất, thế hệ công nghệ hoặc cấu hình có thể có đặc điểm giá trị khác nhau.

Đây cũng là lý do doanh nghiệp nên cung cấp catalogue, bảng thông số hoặc hình ảnh tem máy khi có.

3. Hiện trạng và khả năng vận hành

Máy móc đã qua sử dụng cần được xem xét theo tình trạng thực tế thay vì chỉ căn cứ vào tuổi đời.

Một thiết bị được bảo trì thường xuyên và vẫn vận hành ổn định có thể có tình trạng khác với thiết bị cùng năm sản xuất nhưng hoạt động với cường độ cao, thiếu bảo dưỡng hoặc đã ngừng sử dụng.

Các thông tin về sửa chữa, đại tu, nâng cấp hoặc thay thế bộ phận chính cũng có thể cần được xem xét tùy từng tài sản.

Vì vậy, trước khi khảo sát, doanh nghiệp nên cập nhật danh mục máy đang hoạt động, máy tạm ngừng, máy đã hư hỏng hoặc thiết bị đã được thay thế.

4. Công nghệ và khả năng tiếp tục sử dụng

Máy móc có thể vẫn hoạt động nhưng công nghệ không còn phù hợp với nhu cầu sản xuất hiện tại.

Ngược lại, một số thiết bị đã sử dụng nhiều năm nhưng vẫn có khả năng tiếp tục khai thác, có linh kiện thay thế và còn được sử dụng trên thị trường.

Do đó, tuổi máy không phải yếu tố duy nhất quyết định giá trị. Công nghệ, công năng, hiện trạng và các thông tin thị trường có thể thu thập cũng cần được xem xét theo từng trường hợp.

5. Tính chuyên dụng và dữ liệu thị trường

Với máy móc phổ biến, thông tin về tài sản giống hoặc tương tự có thể thuận lợi hơn cho việc thu thập và phân tích.

Ngược lại, máy móc được chế tạo riêng hoặc phụ thuộc vào một dây chuyền cụ thể thường đòi hỏi xem xét sâu hơn về công năng, cấu hình, mức độ đồng bộ và dữ liệu thị trường có thể thu thập.

Do đó, không nên suy ra giá trị máy móc chỉ bằng cách lấy nguyên giá ban đầu rồi trừ khấu hao kế toán.

Máy móc gắn cố định với nhà xưởng được xem xét thế nào?

Trong thực tế, không phải máy móc nào cũng hoạt động hoàn toàn độc lập với nơi lắp đặt.

Một số thiết bị được đặt trên bệ móng, kết nối với hệ thống điện, khí, nước, đường ống hoặc nhiều thiết bị khác. Một số dây chuyền chỉ có thể vận hành khi các cấu phần hoạt động đồng bộ.

Khi thẩm định máy móc vay vốn, cần nhận diện rõ phạm vi tài sản, mức độ gắn kết, khả năng tháo dỡ hoặc di chuyển và mối liên hệ giữa các thiết bị.

Đặc biệt với dây chuyền sản xuất, việc tách một máy khỏi toàn hệ thống có thể làm thay đổi công năng hoặc điều kiện khai thác của tài sản. Vì vậy, doanh nghiệp cần cung cấp danh mục và sơ đồ dây chuyền nếu tài liệu này có sẵn và cần thiết cho việc nhận diện tài sản.

Máy đã khấu hao hết có còn giá trị thẩm định không?

Khấu hao kế toán và giá trị thẩm định không phải là một khái niệm.

Một máy đã khấu hao hết trên sổ sách vẫn có thể đang hoạt động và tiếp tục được khai thác. Ngược lại, một thiết bị vẫn còn giá trị trên sổ sách có thể đã xuống cấp hoặc không còn phù hợp với công nghệ sản xuất hiện tại.

Vì vậy, không thể kết luận máy móc “không còn giá trị” chỉ vì giá trị còn lại trên sổ kế toán bằng 0.

Khi thẩm định, cần xem xét tài sản cụ thể, hiện trạng, đặc điểm kỹ thuật và các thông tin phù hợp có thể thu thập tại thời điểm thực hiện.

Tuy nhiên, máy móc còn giá trị thẩm định không đồng nghĩa ngân hàng chắc chắn chấp nhận tài sản đó làm tài sản bảo đảm.

Giá trị thẩm định có phải số tiền doanh nghiệp được vay?

Không.

Đây là điểm doanh nghiệp cần phân biệt khi thực hiện thẩm định giá máy móc vay ngân hàng.

Kết quả thẩm định xác định giá trị tài sản theo mục đích, cơ sở giá trị, thời điểm và phạm vi cụ thể. Trong khi đó, việc cấp tín dụng và số tiền cho vay còn phụ thuộc vào quá trình xem xét của tổ chức tín dụng đối với hồ sơ khách hàng, khoản vay, tài sản bảo đảm và các điều kiện liên quan.

Do đó, không nên áp dụng một công thức cố định theo kiểu:

Giá trị thẩm định × tỷ lệ cố định = số tiền chắc chắn được vay.

Đơn vị thẩm định giá cũng không phải chủ thể quyết định doanh nghiệp được vay bao nhiêu hoặc tài sản có được ngân hàng chấp nhận làm tài sản bảo đảm hay không.

Phương pháp thẩm định giá máy móc vay ngân hàng được lựa chọn thế nào?

Không có một phương pháp mặc định cho mọi loại máy móc.

Tùy đặc điểm tài sản, mục đích, cơ sở giá trị và thông tin có thể thu thập, thẩm định viên xem xét cách tiếp cận và phương pháp phù hợp.

• Cách tiếp cận từ thị trường có thể được xem xét khi có thông tin phù hợp về tài sản giống hoặc tương tự để phân tích, so sánh.

• Cách tiếp cận từ chi phí xem xét chi phí tạo ra tài sản có chức năng, công dụng tương tự hoặc chi phí tái tạo tài sản, đồng thời xem xét các yếu tố làm giảm giá trị theo phương pháp phù hợp.

• Cách tiếp cận từ thu nhập có thể được xem xét khi tài sản và thông tin thu thập đáp ứng điều kiện áp dụng.

Với máy móc chuyên dụng hoặc dây chuyền đồng bộ, điều kiện thu thập dữ liệu có thể khác đáng kể so với các thiết bị phổ biến. Vì vậy, việc lựa chọn phương pháp cần căn cứ vào từng hồ sơ cụ thể.

Hồ sơ thẩm định giá máy móc vay ngân hàng cần chuẩn bị gì?

Doanh nghiệp không nhất thiết phải chờ đến khi tập hợp đầy đủ mọi tài liệu mới liên hệ đơn vị thẩm định. Có thể cung cấp trước danh mục tài sản và các hồ sơ hiện có để bước đầu xác định phạm vi và những tài liệu cần bổ sung.

Các nhóm thông tin có thể gồm:

• Danh mục tài sản: tên máy, số lượng, hãng sản xuất, model, serial, xuất xứ, năm sản xuất, công suất và địa điểm lắp đặt.

• Hồ sơ mua sắm: hợp đồng, hóa đơn, chứng từ, biên bản bàn giao và các tài liệu liên quan khi có.

• Hồ sơ nhập khẩu: tờ khai và các chứng từ liên quan đối với máy móc nhập khẩu khi phù hợp.

• Tài liệu kỹ thuật: catalogue, bảng thông số, sơ đồ dây chuyền, tài liệu vận hành hoặc những tài liệu giúp nhận diện tài sản.

• Thông tin hiện trạng: thời điểm đưa vào sử dụng, tình trạng vận hành, lịch sử bảo trì, sửa chữa, đại tu hoặc nâng cấp khi có.

Với doanh nghiệp có nhiều máy móc, nên lập danh mục điện tử và phân nhóm theo phân xưởng, dây chuyền hoặc khu vực lắp đặt để thuận tiện cho quá trình đối chiếu và khảo sát.

Doanh nghiệp nên làm gì trước khi yêu cầu thẩm định?

Trước khi triển khai thẩm định giá máy móc vay ngân hàng, doanh nghiệp nên thực hiện 3 việc:

• Xác định danh mục dự kiến sử dụng cho hồ sơ vay: không mặc định toàn bộ máy móc đang sở hữu đều phải thẩm định.

• Đối chiếu danh mục với hiện trạng: kiểm tra máy còn sử dụng, đã di chuyển, thanh lý, thay thế, hư hỏng hoặc nâng cấp.

• Trao đổi yêu cầu với ngân hàng: làm rõ những yêu cầu liên quan đến tài sản dự kiến sử dụng cho hồ sơ vay trước khi xác định phạm vi công việc.

Với doanh nghiệp có hàng trăm thiết bị hoặc dây chuyền được đầu tư qua nhiều giai đoạn, bước chuẩn bị này giúp hạn chế việc khảo sát nhầm, thiếu hoặc trùng tài sản.

Thẩm định giá máy móc phục vụ vay vốn tại Thẩm định Quốc tế Đông Dương

Máy móc sản xuất có thể khác nhau đáng kể về công nghệ, nguồn gốc, tuổi đời, công suất và mức độ chuyên dụng. Vì vậy, với mục đích vay vốn, doanh nghiệp nên xác định đúng danh mục và tình trạng hồ sơ trước khi triển khai thẩm định.

Thẩm định Quốc tế Đông Dương cung cấp dịch vụ thẩm định giá máy móc thiết bị, dây chuyền sản xuất và các tài sản liên quan phục vụ vay vốn cùng những mục đích phù hợp khác.

Doanh nghiệp có thể gửi trước danh mục máy móc, hãng/model, năm sản xuất, hiện trạng, địa điểm tài sản, hồ sơ hiện có và mục đích thẩm định để được trao đổi về phạm vi công việc, tài liệu cần chuẩn bị, phương án khảo sát, thời gian dự kiến và báo phí theo hồ sơ thực tế.

Câu hỏi thường gặp về thẩm định giá máy móc vay ngân hàng

• Máy móc cũ có thể thẩm định để phục vụ vay ngân hàng không?

Có thể thực hiện thẩm định giá máy móc đã qua sử dụng phục vụ mục đích vay vốn. Việc ngân hàng có nhận tài sản làm tài sản bảo đảm hay không còn phụ thuộc vào hồ sơ, đặc điểm tài sản và quá trình xem xét của tổ chức tín dụng.

• Máy đã khấu hao hết có còn giá trị thẩm định không?

Có thể. Giá trị còn lại trên sổ sách và giá trị thẩm định không đồng nhất. Máy đã khấu hao hết vẫn có thể đang hoạt động và có giá trị tùy đặc điểm tài sản cùng thông tin có thể thu thập tại thời điểm thẩm định.

• Máy móc chưa đầy đủ hồ sơ mua sắm có thẩm định được không?

Cần xem xét từng hồ sơ cụ thể. Doanh nghiệp nên cung cấp những tài liệu hiện có để đơn vị thẩm định làm rõ đối tượng, phạm vi và những thông tin cần bổ sung thay vì mặc định mọi trường hợp phải có cùng một bộ hồ sơ.

• Có thể thẩm định cả dây chuyền sản xuất để vay vốn không?

Có thể nếu dây chuyền thuộc đối tượng và phạm vi cần thẩm định. Với dây chuyền đồng bộ, cần làm rõ danh mục cấu phần, thông số kỹ thuật, công suất, hiện trạng và mối liên hệ giữa các thiết bị.

• Giá trị thẩm định có quyết định hạn mức vay không?

Không. Giá trị thẩm định là thông tin về giá trị tài sản theo mục đích và phạm vi cụ thể. Việc cấp tín dụng và số tiền cho vay do tổ chức tín dụng xem xét theo hồ sơ khách hàng, khoản vay, tài sản bảo đảm và các điều kiện liên quan.

Kết luận

Thẩm định giá máy móc vay ngân hàng cần bắt đầu từ việc xác định đúng tài sản, đối chiếu hồ sơ với hiện trạng và làm rõ yêu cầu đối với danh mục máy móc dự kiến sử dụng cho hồ sơ vay.

Giá mua ban đầu, khấu hao kế toán hay tuổi đời máy không phải là cơ sở duy nhất để xác định giá trị. Đặc điểm kỹ thuật, công nghệ, hiện trạng, mức độ chuyên dụng và thông tin thị trường có thể thu thập đều cần được xem xét tùy từng tài sản. Đồng thời, doanh nghiệp cần phân biệt rõ giá trị thẩm định với quyết định nhận tài sản bảo đảm và số tiền cho vay của ngân hàng.