Khi nào cần định giá doanh nghiệp? 7 trường hợp cần biết

Không ít doanh nghiệp chỉ bắt đầu quan tâm đến việc định giá khi chuẩn bị M&A, gọi vốn, chuyển nhượng vốn hoặc phát sinh tranh chấp. Khi đó, việc xác định giá trị doanh nghiệp thường phải thực hiện trong thời gian ngắn, ảnh hưởng đến quá trình đàm phán và ra quyết định. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng bắt buộc phải định giá theo quy định pháp luật. Vậy khi nào cần định giá doanh nghiệp và thời điểm nào là phù hợp? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nhận diện các trường hợp phổ biến, hiểu vai trò của việc định giá đúng thời điểm và những lưu ý khi lựa chọn đơn vị thẩm định giá.

Định giá doanh nghiệp là gì?

Định giá doanh nghiệp là quá trình xác định giá trị kinh tế của một doanh nghiệp tại một thời điểm cụ thể, dựa trên các yếu tố như tài sản, tình hình tài chính, dòng tiền, khả năng sinh lời và triển vọng phát triển. Kết quả định giá có thể được sử dụng phục vụ M&A, gọi vốn, chuyển nhượng vốn, đầu tư, tái cấu trúc và các quyết định kinh doanh khác.

Cần phân biệt định giá doanh nghiệp với thẩm định giá doanh nghiệp. Định giá là khái niệm rộng, có thể được doanh nghiệp hoặc các tổ chức tư vấn thực hiện tùy theo mục đích sử dụng kết quả. Trong khi đó, thẩm định giá là hoạt động chuyên môn được thực hiện bởi doanh nghiệp thẩm định giá đáp ứng điều kiện kinh doanh, thông qua thẩm định viên về giá đủ điều kiện hành nghề theo quy định. Kết quả thẩm định giá được thể hiện bằng Báo cáo thẩm định giá và Chứng thư thẩm định giá.

Theo Luật Giá số 16/2023/QH15 và các quy định có liên quan, hoạt động thẩm định giá phải đáp ứng các điều kiện pháp luật về doanh nghiệp thẩm định giá và thẩm định viên về giá. Riêng hoạt động thẩm định giá doanh nghiệp còn được thực hiện theo Tiêu chuẩn thẩm định giá Việt Nam về thẩm định giá doanh nghiệp do Bộ Tài chính ban hành.

7 trường hợp cần định giá doanh nghiệp

Không phải mọi doanh nghiệp đều phải thực hiện định giá. Tuy nhiên, trong một số tình huống nhất định, việc xác định giá trị doanh nghiệp là cơ sở quan trọng để đáp ứng yêu cầu pháp lý hoặc hỗ trợ các quyết định tài chính, đầu tư và quản trị. Dưới đây là những trường hợp phổ biến doanh nghiệp nên thực hiện định giá.

1. Cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước

Khi thực hiện cổ phần hóa, doanh nghiệp phải xác định giá trị doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về cổ phần hóa. Kết quả định giá là cơ sở để xây dựng phương án chuyển đổi và xác định giá trị phần vốn nhà nước. Việc xác định đúng giá trị giúp bảo đảm tính minh bạch và quyền lợi của các bên liên quan.

2. Niêm yết hoặc chào bán cổ phiếu ra công chúng (IPO)

Trước khi thực hiện IPO, doanh nghiệp thường cần xác định giá trị doanh nghiệp để xây dựng mức giá chào bán phù hợp. Đây cũng là cơ sở để đơn vị tư vấn phát hành và nhà đầu tư tham khảo trong quá trình đánh giá doanh nghiệp. Một mức định giá hợp lý sẽ hỗ trợ quá trình huy động vốn và nâng cao niềm tin của thị trường.

3. Mua bán, sáp nhập (M&A) hoặc chuyển nhượng vốn

Trong các giao dịch M&A hoặc chuyển nhượng vốn, việc định giá giúp các bên có cơ sở khách quan để xác định giá trị doanh nghiệp trước khi đàm phán. Kết quả định giá góp phần hạn chế chênh lệch kỳ vọng về giá và giảm nguy cơ phát sinh tranh chấp sau khi giao dịch hoàn tất.

4. Gọi vốn hoặc tiếp nhận nhà đầu tư mới

Khi doanh nghiệp huy động vốn, việc định giá giúp xác định tỷ lệ sở hữu tương ứng với khoản đầu tư và là cơ sở để các bên thương lượng. Nhà đầu tư cũng sử dụng kết quả định giá để đánh giá tiềm năng và mức độ hợp lý của giá trị doanh nghiệp. Nếu thiếu căn cứ định giá, quá trình đàm phán có thể kéo dài hoặc khó đạt được sự đồng thuận.

5. Vay vốn hoặc huy động nguồn tài chính

Trong một số trường hợp, doanh nghiệp thực hiện định giá để bổ sung cơ sở làm việc với tổ chức tài chính hoặc nhà đầu tư. Kết quả định giá giúp doanh nghiệp chứng minh năng lực tài chính và hỗ trợ quá trình đàm phán khi cần. Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng cần lưu ý rằng việc định giá doanh nghiệp không phải là yêu cầu bắt buộc trong mọi khoản vay.

6. Giải thể hoặc phá sản doanh nghiệp

Khi doanh nghiệp giải thể hoặc phá sản, việc xác định giá trị tài sản hoặc giá trị doanh nghiệp giúp phục vụ quá trình thanh lý, thanh toán nghĩa vụ và phân chia quyền lợi theo quy định. Đây cũng là căn cứ góp phần hạn chế tranh chấp giữa các bên liên quan trong quá trình xử lý tài sản.

7. Giải quyết tranh chấp giữa các cổ đông hoặc thành viên góp vốn

Khi phát sinh tranh chấp về quyền lợi hoặc chuyển nhượng phần vốn góp, việc định giá giúp cung cấp cơ sở khách quan để các bên tham khảo trong quá trình đàm phán và giải quyết. Kết quả định giá còn góp phần rút ngắn thời gian xử lý tranh chấp và hạn chế những bất đồng kéo dài.

Vì sao thời điểm định giá lại quan trọng?

Việc xác định đúng khi nào cần định giá doanh nghiệp giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong các quyết định quan trọng. Tuy nhiên, không chỉ cần định giá đúng trường hợp, doanh nghiệp cũng cần lựa chọn thời điểm phù hợp để kết quả phản ánh sát giá trị tại thời điểm giao dịch hoặc ra quyết định.

Định giá đúng lúc giúp doanh nghiệp có cơ sở khách quan để đàm phán khi chuyển nhượng vốn, M&A, gọi vốn hoặc tái cấu trúc. Dữ liệu được cập nhật cũng giúp các bên giảm chênh lệch kỳ vọng và có thêm căn cứ để thống nhất mức giá phù hợp.

Bên cạnh đó, kết quả định giá góp phần tăng tính minh bạch và độ tin cậy của thông tin doanh nghiệp đối với nhà đầu tư, đối tác và các bên liên quan. Đây cũng là cơ sở giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát rủi ro tài chính, pháp lý trong quá trình giao dịch.

Ngược lại, nếu định giá quá muộn hoặc bỏ qua khi cần thiết, doanh nghiệp có thể mất lợi thế đàm phán và phát sinh những rủi ro khó xử lý về sau.

Rủi ro khi định giá sai thời điểm hoặc bỏ qua định giá

Định giá doanh nghiệp đúng thời điểm không chỉ giúp doanh nghiệp chủ động trong quá trình ra quyết định mà còn hạn chế nhiều rủi ro phát sinh trong giao dịch. Ngược lại, việc chậm trễ hoặc không thực hiện định giá khi cần có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của doanh nghiệp.

Nếu định giá quá muộn, doanh nghiệp có thể:

• Bỏ lỡ cơ hội đàm phán do không kịp chuẩn bị cơ sở xác định giá trị doanh nghiệp.

• Mất lợi thế thương lượng vì phải đưa ra quyết định trong thời gian gấp hoặc dựa trên thông tin chưa đầy đủ.

• Phát sinh tranh chấp sau giao dịch khi các bên có cách hiểu khác nhau về giá trị doanh nghiệp.

Ngược lại, nếu không thực hiện định giá độc lập khi cần, doanh nghiệp có thể:

• Định giá mang tính chủ quan, thiếu cơ sở chuyên môn để xác định giá trị doanh nghiệp.

• Thiếu căn cứ khi phát sinh tranh chấp, gây khó khăn trong quá trình giải trình hoặc xử lý các vấn đề liên quan.

• Giảm mức độ tin cậy với đối tác, nhà đầu tư hoặc tổ chức tài chính do không có cơ sở khách quan để hỗ trợ quá trình đàm phán và ra quyết định.

Chủ động định giá đúng thời điểm sẽ giúp doanh nghiệp chuẩn bị tốt hơn cho các giao dịch quan trọng, đồng thời tạo nền tảng để quá trình thẩm định diễn ra thuận lợi và hiệu quả.

Định giá doanh nghiệp diễn ra trong bao lâu?

Thời gian thực hiện định giá doanh nghiệp không có một mốc cố định cho mọi trường hợp mà phụ thuộc vào quy mô và đặc điểm hoạt động của doanh nghiệp, mục đích thẩm định, mức độ phức tạp của hồ sơ cũng như khả năng cung cấp thông tin. Sau khi tiếp nhận và rà soát hồ sơ ban đầu, đơn vị thẩm định giá mới có thể xác định phạm vi công việc và dự kiến thời gian thực hiện phù hợp.

Một số yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ gồm:

• Quy mô và đặc điểm doanh nghiệp: Doanh nghiệp có nhiều đơn vị thành viên, tài sản hoặc hoạt động kinh doanh phức tạp thường cần nhiều thời gian hơn để thu thập, kiểm tra và phân tích thông tin.

• Mục đích thẩm định giá: M&A, chuyển nhượng vốn, gọi vốn, tái cấu trúc hay giải quyết tranh chấp có thể đặt ra những yêu cầu khác nhau về phạm vi và mức độ phân tích.

• Chất lượng và mức độ đầy đủ của hồ sơ: Hồ sơ được chuẩn bị đầy đủ, nhất quán và cung cấp kịp thời sẽ giúp hạn chế thời gian bổ sung, đối chiếu thông tin trong quá trình thực hiện.

• Đặc điểm tài sản và nguồn dữ liệu: Doanh nghiệp sở hữu nhiều loại tài sản, tài sản vô hình hoặc có dữ liệu tài chính cần làm rõ có thể cần thêm thời gian để phân tích và lựa chọn phương pháp phù hợp.

Quy trình thẩm định giá doanh nghiệp gồm những bước nào?

Trên cơ sở các quy định và chuẩn mực chuyên môn về thẩm định giá doanh nghiệp, quá trình thực hiện có thể khái quát qua các bước chính:

1. Tiếp nhận, rà soát hồ sơ và xác định mục đích thẩm định giá.

2. Thu thập, kiểm tra và phân tích các thông tin liên quan đến doanh nghiệp.

3. Xác định cơ sở giá trị và lựa chọn cách tiếp cận, phương pháp thẩm định giá phù hợp.

4. Phân tích, xác định giá trị doanh nghiệp và tổng hợp kết quả.

5. Lập Báo cáo thẩm định giá và phát hành Chứng thư thẩm định giá theo quy định.

Để quá trình thẩm định diễn ra thuận lợi, doanh nghiệp nên chủ động chuẩn bị hồ sơ pháp lý, báo cáo tài chính theo yêu cầu của từng hồ sơ, thông tin về tài sản và công nợ, kế hoạch kinh doanh cùng các tài liệu liên quan đến tài sản vô hình nếu có. Việc cung cấp thông tin đầy đủ và kịp thời không chỉ hỗ trợ tiến độ thực hiện mà còn giúp đơn vị thẩm định có cơ sở phân tích toàn diện hơn khi xác định giá trị doanh nghiệp.

Thẩm định Quốc tế Đông Dương - Giải pháp định giá doanh nghiệp toàn diện

Trong các giao dịch và quyết định quan trọng như M&A, chuyển nhượng vốn, gọi vốn, tái cấu trúc hoặc giải quyết tranh chấp, việc xác định giá trị doanh nghiệp trên cơ sở dữ liệu và phương pháp phù hợp giúp các bên có thêm căn cứ để xem xét, đàm phán và đưa ra quyết định. Đặc biệt, khi cần kết quả từ một đơn vị độc lập, doanh nghiệp có thể lựa chọn dịch vụ thẩm định giá để bảo đảm quá trình xác định giá trị được thực hiện theo quy định và tiêu chuẩn chuyên môn.

Thẩm định Quốc tế Đông Dương cung cấp dịch vụ thẩm định giá doanh nghiệp cho nhiều mục đích, bao gồm:

• Mua bán, sáp nhập (M&A), góp vốn và chuyển nhượng vốn.

• Gọi vốn, làm việc với nhà đầu tư và tái cấu trúc doanh nghiệp.

• Giải quyết tranh chấp và các nhu cầu cần xác định giá trị doanh nghiệp.

• Các mục đích tài chính, đầu tư và quản trị khác theo từng hồ sơ cụ thể.

Tùy vào đặc điểm doanh nghiệp và mục đích sử dụng kết quả, quá trình thẩm định được thực hiện thông qua việc rà soát hồ sơ, thu thập và phân tích thông tin, đánh giá tài sản và tình hình tài chính, xem xét khả năng tạo dòng tiền, lựa chọn cách tiếp cận và phương pháp thẩm định phù hợp. Kết quả được thể hiện trong Báo cáo thẩm định giá và Chứng thư thẩm định giá theo quy định.

Nếu doanh nghiệp đang chuẩn bị M&A, gọi vốn, chuyển nhượng vốn, tái cấu trúc hoặc có nhu cầu xác định giá trị phục vụ một giao dịch cụ thể, Thẩm định Quốc tế Đông Dương có thể hỗ trợ rà soát nhu cầu, xác định phạm vi thẩm định và hướng dẫn hồ sơ cần chuẩn bị trước khi thực hiện.

Công ty CP Đầu tư & Thẩm định Quốc tế Đông Dương (SunValue)

• Địa chỉ: Hệ thống Thẩm định Quốc tế Đông Dương

• Hotline/Zalo: 081 519 8877

• Email: contact@sunvalue.vn

• Facebook: Đầu Tư & Thẩm Định Quốc Tế Đông Dương

• Website: inavn.vn

Kết luận

Việc xác định khi nào cần định giá doanh nghiệp không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu trong từng giao dịch mà còn tạo cơ sở để đưa ra quyết định chính xác, minh bạch và hiệu quả hơn. Thực hiện định giá đúng thời điểm góp phần nâng cao lợi thế đàm phán, hạn chế rủi ro pháp lý và tài chính, đồng thời tạo niềm tin với đối tác, nhà đầu tư và các bên liên quan.

Nếu doanh nghiệp đang chuẩn bị cho hoạt động mua bán - sáp nhập (M&A), góp vốn, chuyển nhượng vốn, gọi vốn đầu tư hoặc các quyết định quan trọng khác, việc chủ động thực hiện thẩm định giá bởi đơn vị đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định sẽ giúp quá trình triển khai diễn ra thuận lợi và có thêm cơ sở khách quan để đưa ra quyết định phù hợp.